De Taoïstische voedingsleer (onderdeel van de Traditionele Chinese Geneeskunde) sluit verrassend goed aan bij moderne inzichten uit de voedingswetenschap en de microbiologie. Hoewel de Taoïstische terminologie spreekt over Ki/Qi en Yin/Yang, kunnen we deze principes prima vertalen naar de wetenschap.
De Taoïstische nadruk op warm en bereid eten (om het "milt-vuur" te sparen) vindt steun in de thermodynamica en biobeschikbaarheid. Energieverbruik: Het lichaam hoeft minder energie te steken in het opwarmen van voedsel tot lichaamstemperatuur en het afbreken van taaie celwanden (cellulose). Antinutriënten: Verhitting neutraliseert stoffen zoals fytaten en lectinen in granen en peulvruchten, die de opname van mineralen kunnen blokkeren. * Lycopenen en Carotenoïden: Zoals eerder genoemd, maakt verhitting deze krachtige antioxidanten uit groenten veel beter opneembaar.
Dit is een van de bekendste langdurige onderzoeken naar een 100% rauw dieet. Het toont aan dat een strikt rauw dieet, ondanks de vitamines en mineralen, vaak leidt tot ondergewicht en amenorroe (uitblijven menstruatie), wat de Taoïstische focus op energie-efficiëntie (warm eten) ondersteunt. - C Koebnick , C Strassner, I Hoffmann, C Leitzmann; (1999), Consequences of a long-term raw food diet on body weight and menstruation: results of a questionnaire survey. Ann Nutr Metab.
Het volgende onderzoek bewijst dat het verhitten van tomaten het lycopeengehalte met 50 procent verhoogt: verwarmde tomaten zijn zogezegd gezonder dan rauwe tomaten. - Veronica Dewanto, Xianzhong Wu, Kafui K Adom, Rui Hai Liu (2002). Thermal Processing Enhances the Nutritional Value of Tomatoes by Increasing Total Antioxidant Activity. Journal of Agricultural and Food Chemistry. 2002 May 8;50(10):3010-4.
Net als bij lycopeen in tomaten, zit bèta-caroteen (de voorloper van vitamine A) gevangen in de vezelige celwanden van de wortel. Door wortelen te koken of te stomen, worden deze wanden zachter, waardoor je lichaam tot wel drie keer meer bèta-caroteen kan opnemen dan uit rauwe wortels.
Rauwe spinazie zit vol met oxalaten (oxaalzuur). Deze stofjes binden zich aan mineralen zoals ijzer en calcium, waardoor je darmen ze niet goed kunnen opnemen. Door spinazie te verhitten, met name als je het kookt, vermindert het gehalte aan oxaalzuur, waardoor het ijzer en calcium "vrij" komen voor absorptie.
Asperges zijn een krachtpatser wat betreft fenolische zuren en antioxidanten. Onderzoek toont aan dat het koken van asperges de antioxidant-activiteit met wel 16% tot 25% kan verhogen. De hitte verbreekt de chemische verbindingen die deze antioxidanten vasthouden.
Het is wel een balans. Terwijl lycopeen en bèta-caroteen (vetoplosbare stoffen) baat hebben bij hitte, gaan wateroplosbare vitamines zoals vitamine C en B-vitamines juist verloren bij koken in water. Stomen is daarom het beste. Je breekt de celwanden af (goed voor lycopeen), maar je spoelt de vitamines niet weg in het kookwater.
Een leuk boek is "Catching Fire: How Cooking Made Us Human", van Richard Wrangham. Hij legt uit dat koken de 'netto energieopbrengst' van voedsel verhoogt. Het lichaam verbruikt simpelweg minder energie om gekookt voedsel te verteren dan rauw voedsel. Dit ondersteunt de Taoïstische 'Milt-Qi' theorie.
De Taoïstische voorkeur voor fermentatie is een schot in de roos wat betreft de moderne microbioom-wetenschap. Probiotica: Gefermenteerde producten (zoals zuurkool, kimchi of miso) leveren levende bacteriën die de darmflora diversifiëren. Postbiotica: Tijdens fermentatie produceren bacteriën gunstige bijproducten (zoals korte-keten vetzuren) die ontstekingsremmend werken en het immuunsysteem reguleren.
Er wordt momenteel veel onderzoek gedaan naar de kracht van gefermenteerde producten. De eerste resulataten zijn veelbelovend, maar wetenschappers benadrukken dat er nog veel meer onderzoek naar gedaan moet worden om de positieve werking beter in kaart te brengen. - Sabina Fijan, Petra Povalej Bržan, Maja Šikić Pogačar, Petra Klanjšek, Kefir Consumption and Health Effects Based on Human Clinical Trials: An Overview of Literature. Healthcare (Basel). 2026 Mar 4;14(5):652. - Agnieszka Wesołek-Leszczyńska, Dawid Rosiejka, Kalina Bogdańska, Paweł Bogdański. Fermented Foods and the Gut-Liver Axis: Modulation of MASLD Through Gut Microbiota. Nutrients. 2026 Feb 6;18(3):542. - Wooje Lee, Ha-Rin Moon, Hasun Choi, Ho Jae Lee, Yebin Kim, Hyun Ju Kim, Ye-Rang Yun, Min-Sung Kwon, Sung Wook Hong. Single-cell RNA sequencing reveals that kimchi dietary intervention modulates human antigen-presenting and CD4⁺ T cells. NPJ Sci Food. 2025 Nov 17;9(1):236. - Mahmut Bodur, Betül Kocaadam-Bozkurt, Osman Bozkurt, Serkan Aslan, Duygu Ağagündüz. Fermented foods and brain health: Gut-brain axis mechanisms and clinical insights. J Nutr Biochem. 2026 Mar:149:110195.
In de Taoïstische leer staan kleuren voor verschillende organen. De wetenschap vertaalt kleuren naar fytonutriënten:
De vijf smaken (zoet, zuur, bitter, scherp, zout) zorgen voor een brede nutriënten-inname: Bitter: Wetenschappelijk onderzoek toont aan dat bittere stoffen de aanmaak van spijsverteringsenzymen en gal stimuleren (de cephalic phase van de spijsvertering). Verzadiging: Een maaltijd die alle smaken bevat, activeert verschillende receptoren in de darm en hersenen, wat vaak leidt tot een sneller gevoel van verzadiging en minder "cravings" naar specifiek suiker of zout.
Hoewel we de Taoïstische leer niet in zijn geheel in een dubbelblind gecontroleerd onderzoek kunnen stoppen, ondersteunt de Nutritional Epidemiology de resultaten. Een dieet dat rijk is aan diverse planten (kleuren), bereid voor optimale opname, en aangevuld met fermentatie, correleert sterk met:
In onderstaand gedeelte voeg ik regelmatig updates toe zoals nieuw gepubliceerde onderzoeken en hoe je hiernaar kunt kijken vanuit de TCM.
In de TCM zien we dat de juiste balans van zout de Nier-energie voedt, maar dat een teveel het systeem blokkeert. Dit artikel bewijst dat op microscopisch niveau: de 'brug' (MAM) tussen onze interne energiefabrieken raakt beschadigd door zout-stress. Door onbewerkt te eten, zoals we aanraden on de oosterse geneeswijzen, voorkomen we de opbouw van 'Damp' in de cel, houden we de mitochondriën (ons Nier-Yang) vitaal en blijft ons energiepeil (Ki) in balans. Een kleine hoeveelheid kwalitatief zout "leidt de energie naar de Nieren" en helpt bij het vasthouden van mineralen en vitaliteit. De klassieke teksten (zoals de Huangdi Neijing) waarschuwen al duizenden jaren dat te veel zout het bloed "stremt" en de hartenergie aantast. Het artikel bevestigt dit nu op celniveau: te veel zout verstoort de MAM-communicatie, wat leidt tot hart- en vaatziekten. Mitochondriën produceren ATP (energie), wat in TCM-termen direct gekoppeld is aan Ki. Het geciteerde onderzoek laat zien dat een hoog zoutgehalte de MAM verstoort en de ATP-productie verlaagt, dit zegt het eigenlijk: "Te veel zout dooft het Nier-Yang vuur." Hierdoor raakt het energiepeil (Ki) uit balans, wat leidt tot vermoeidheid en metabole ziekten.
Voedingsleer volgens de oosterse geneeswijzen kan bestaan uit een algemeen advies, maar indien nodig wordt er een heel nauwkeurig advies samengesteld op basis van het beeld van de tong en het gezicht. Ik miste die persoonlijke aanpak lang in de westerse benadering, maar hier komt langzaamaan ook meer oog voor. Zo blijkt uit dit onderzoek dat precisievoeding veelbelovend is bij veel westerse aandoeningen. Algemene voedingsadviezen werken vaak niet optimaal omdat iedereen anders reageert op hetzelfde voedsel. Metabole ziekten (zoals obesitas, diabetes type 2 en leververvetting) ontstaan door een complex samenspel tussen omgeving, dieet en het microbioom. Precisievoeding probeert adviezen op maat te maken door al deze factoren te combineren. Dit sluit naadloos aan bij het idee uit de TCM dat voeding strikt persoonlijk is. Iemand met zwakte van de Miltenergie krijgt bijvoorbeeld een heel ander advies dan iemand met Hitte in de Maagenergie.
Dit artikel wordt later verder uitgebreid.