Hoewel meridianen als kanalen die de levensenergie vervoeren de basis vormen voor de Traditionele Chinese Geneeskunde (TCG) is er geen bewijs voor hun fysieke aanwezigheid. Er zijn dus geen fysieke buisjes te vinden met een scalpel. Toch is er steeds meer onderzoek dat de werking van meridianen onderschrijft.
Hoewel meridianen geen holle buisjes zijn, is er veel onderzoek naar de rol van het fascia-netwerk (bindweefsel).
Fascia als geleider: Wetenschappers zoals Dr. Helene Langevin hebben aangetoond dat acupunctuurpunten vaak samenvallen met plekken waar bindweefselvlakken bij elkaar komen. - Helene M Langevin 1, Jason A Yandow, Relationship of acupuncture points and meridians to connective tissue planes. Anat Rec. 2002 Dec 15;269(6):257-65. In deze studie gebruikten de onderzoekers echografiebeelden van de arm om aan te tonen dat meer dan 80% van de acupunctuurpunten en de helft van de meridianen in de arm samenvalt met de grenzen van intermusculaire of intramusculaire bindweefselvlakken. - Helene M Langevin 1, David L Churchill, Junru Wu, Gary J Badger, Jason A Yandow, James R Fox, Martin H Krag, Evidence of connective tissue involvement in acupuncture. FASEB Journal. 2002 Jun;16(8): 872-4. Dit onderzoek toonde aan dat wanneer een acupunctuurnaald wordt rondgedraaid, het onderliggende bindweefsel (fascia) zich om de naald wikkelt. Dit veroorzaakt een mechanische vervorming van de cellen (mechanotransductie), wat verklaart waarom acupunctuur effect heeft op het hele lichaam en niet alleen op de prikplek. De principes van mechanische stimulatie (druk en rek zoals bij de acupressuur en stretches doe we doen bij Do-In) zijn vergelijkbaar met de mechanische prikkel die Langevin in dit onderzoek beschrijft.
Mechanotransductie: Door rek (zoals bij Do-In) of druk (acupressuur) op het bindweefsel, worden er signalen naar de cellen gestuurd die de fysiologie beïnvloeden. Dit ondersteunt het idee dat meridianen paden van "minste weerstand" in het bindweefsel zijn. - Mingzhu Huo, Qingxiang Zhang, Yuxin Si, Youlin Zhang, Hongen Chang, Mengmeng Zhou, Di Zhang, Yuxin Fang, The role of purinergic signaling in acupuncture-mediated relief of neuropathic and inflammatory pain. Purinergic Signal. 2024 Feb 2;21(4):873–891. Dit onderzoek wijst uit dat mechanische stimulatie leidt tot de afgifte van ATP uit cellen. Dit ATP bindt aan purinerge receptoren, wat een cascade aan reacties teweegbrengt die pijn dempen. - Lisbeth Berrueta, Igla Muskaj, Sara Olenich, Taylor Butler, Gary J Badger, Romain A Colas, Matthew Spite, Charles N Serhan, Helene M Langevin, Stretching impacts inflammation resolution in connective tissue. J Cell Physiol. 2015 Dec 10;231(7):1621–1627. Uit studies met ratten bleek dat dagelijks stretchen (vergelijkbaar met de meridianstrekkingen in Do-In) de fibroblasten aanzet tot het afgeven van pro-resolutie mediatoren, die helpen bij het herstel van chronische ontstekingen.
De meest geaccepteerde wetenschappelijke onderbouwing voor de werking van meridiaanwerk ligt in het zenuwstelsel:
Prikkeloverdracht: Druk op specifieke punten stimuleert zenuwuiteinden die signalen sturen naar het ruggenmerg en de hersenen.
- Kathleen KS Hui, Jing Liu, Nikos Makris, Randy L Gollub, Anthony JW Chen, Christopher I Moore, David N Kennedy, Bruce R Rosen, Kenneth K Kwong, Acupuncture modulates the limbic system and subcortical gray structures of the human brain: Evidence from fMRI studies in normal subjects. Hum Brain Mapp. 2000 Feb 16;9(1):13–25.
Moderne technologie stelt onderzoekers in staat om direct te zien wat er in de hersenen gebeurt wanneer een meridiaanpunt wordt gestimuleerd. Uit deze studies blijkt dat stimulatie van specifieke punten (zoals de dikke darm-meridiaan op de hand, punt Dikke Darm 4 dat we vaak meepakken bij een Do-In serie) direct correspondeert met activiteit in gebieden als de thalamus en de limbische cortex.
- Nanna Goldman, Michael Chen, Takumi Fujita, Qiwu Xu, Weiguo Peng, Wei Liu, Tina K Jensen, Yong Pei, Fushun Wang, Xiaoning Han, Jiang-Fan Chen, Jurgen Schnermann, Takahiro Takano, Lane Bekar, Kim Tieu, Maiken Nedergaard, Adenosine A1 receptors mediate local anti-nociceptive effects of acupuncture. Nat Neurosci. 2010 Jul;13(7):883-8.
Een recentere doorbraak richt zich op de afgifte van ATP (adenosinetrifosfaat) in het weefsel rondom meridiaanpunten. Wanneer een punt wordt gestimuleerd, komt er adenosine vrij, wat als een lokaal "verdovingsmiddel" werkt op de omliggende zenuwuiteinden. Dit onderzoek verklaart de directe, lokale communicatie tussen het bindweefsel en het perifere zenuwstelsel.
Endorfines: Het is bewezen dat acupunctuur en acupressuur de aanmaak van lichaamseigen pijnstillers (endorfines en enkefalines) stimuleren. - Ji-Sheng Han, Acupuncture: neuropeptide release produced by electrical stimulation of different frequencies. Trends Neurosci. 2003 Jan;26(1):17-22. Dit onderzoek toonde aan dat verschillende frequenties van stimulatie verschillende soorten neuropeptiden vrijmaken. - Andrew J Vickers, Emily A Vertosick, George Lewith, Hugh MacPherson, Nadine E Foster, Karen J Sherman, Dominik Irnich, Claudia M Witt, Klaus Linde; Acupuncture for Chronic Pain: Update of an Individual Patient Data Meta-Analysis. J Pain. 2018 May;19(5):455-474. De conclusie uit dit onderzoek is dat acupunctuur effectief is voor de behandeling van chronische pijn (rug, nek, artrose en hoofdpijn) en het effect is groter dan alleen het placebo-effect, wat duidt op een fysiologische respons (zoals de aanmaak van endorfines).
Autonoom zenuwstelsel: Do-In oefeningen helpen bij het schakelen van de 'vecht-of-vlucht'-stand (sympathisch) naar de 'rust-en-herstel'-stand (parasympathisch). Dit verklaart de diepe ontspanning die cliënten ervaren. - Qian-Qian Li, Guang-Xia Shi, Qian Xu, Jing Wang, Cun-Zhi Liu 1, Lin-Peng Wang, Acupuncture Effect and Central Autonomic Regulation, Evid Based Complement Alternat Med. 2013 May 26;2013:267959. De meest gebruikte methode om de werking van het parasympathisch zenuwstelsel te meten is via de Hartslagvariabiliteit (HRV). Onderzoek naar technieken die vergelijkbaar zijn met Do-In (zoals acupressuur en yoga) laat consequent een stijging in de HRV zien. Het mechanisme: Stimulatie van specifieke punten (zoals op de Pericard- of Hart-meridiaan) activeert de Nervus Vagus. Dit is de "hoofdsnelweg" van het parasympathische systeem. - Dawson Church, Garret Yount, Audrey J Brooks, The effect of emotional freedom techniques on stress biochemistry: a randomized controlled trial. J Nerv Ment Dis. 2012 Oct;200(10):891-6. Deze studie toonde een significante daling aan in cortisolspiegels (tot 24%) na het stimuleren van meridiaanpunten, vergeleken met een controlegroep die alleen praattherapie kreeg. - Hyun Jin Song, Hyun-Ju Seo, Heeyoung Lee, Heejeong Son, Sun Mi Choi, Sanghun Lee; Effect of self-acupressure for symptom management: a systematic review. Complement Ther Med. 2015 Feb;23(1):68-78. Dit onderzoek (een systematische review van verschillende studies) concludeert dat zelf-toegediende acupressuur een veelbelovende en veilige methode is om diverse gezondheidsklachten te verlichten, waaronder allergieën, misselijkheid bij kanker, luchtwegaandoeningen, menstruatiepijn, stress en slaapproblemen. De conclusie is dat acupressuur een veilige methode is die volgens dit onderzoek effectief is bij pijn, stress en misselijkheid. De onderzoekers hopen dat er meer onderzoek gedaan kan worden om de conclusies steviger te trekken.
De WHO erkent acupunctuur en aanverwante technieken als effectief voor een breed scala aan klachten, waaronder:
Hoewel de WHO hiermee niet direct het bestaan van "Ki"(Japanse naam) of "Qi" (Chinese naam voor energie) bevestigt, erkennen ze wel dat de interventies op de meridianen klinisch relevante resultaten opleveren.
De werking is aangetoond: Voor veel klachten (pijn, stress, circulatie) is er solide bewijs dat meridiaan-gebaseerde therapieën werken.
Het mechanisme is echter nog deels een mysterie: We weten dat het werkt, maar de wetenschap discussieert nog over waarom. Is het puur zenuwstelsel, is het bindweefsel, of is het een bio-elektromagnetisch veld?